حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

179

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

رستاق فراهان . و از ناحيت روذه « 1 » - كه از جملهء نواحى همدانست - : نى ، و جهار تخت‌باد ، و غير آن . و از ناحيت رى : رستاق خوى . و از ناحيت اصفاهان : - بجز از نوبت اوّل - رستاق قاسان ، رستاق وراردهار ، رستاق اصفاهان ، و پس از مدّتى هر چه از ثيمرتين « 2 » با حوز « 3 » خود كرفته بودند ، باصفاهان نقل كردند » . و از بعضى ثقات « 4 » روايتست ، كه : « ضيعتهآئى كه عرب از همدان با قم نقل كرده‌اند ، بابتياع « 5 » شرعى از سلمهء بن سلمهء

--> نمىرسد دشتى كه در ميانه راه قم - اراك ( - كرج ) ، و در محدوده جغرافيايى طبرش و فراهان قرار دارد ، و در آن روستايى به نام عمروآباد تاكنون برقرار است ، همين وادى عمّار بوده باشد . ( 1 ) . نام ناحيت روذه ( يا روده ) در برخى منابع تاريخى و جغرافيايى آمده است ، كهنترين منبع المسالك و الممالك ابن خردادبه ( متوفاى حدود 270 ه ) است ، كه هنگام ذكر بلاد جبل ، منازل طريق همدان تا رى را با مسافات آنها اين گونه آورده است : ( از همدان تا درنوا 5 فرسخ ، از آنجا تا بوزنجرد 5 فرسخ ، از آنجا تا زرّه 4 فرسخ ، از آنجا تا طرزه 4 فرسخ ، آنگاه تا اساوره 4 فرسخ ، از آنجا تا بوسته و روذه 3 فرسخ ) ، پس روذه در چهار منزلى غرب ساوه قرار داشته است . در باب 31 كتاب حدود العالم درباره ناحيت جبال و شهرهاى آن مىگويد : ( ساوه ، آوه ، بوسته ، روده ، شهركهايىاند انبوه و آبادان ، و با نعمت بسيار و خرّم ، و هوايى درست ، و راه حجّاج خراسان ) . هم‌چنين ابن فقيه همدانى در كتاب مختصر البلدان ، روستاى روده را بهمراه : ساوه ، نسا ، خرقان ، را از روستاهاى همدان شمرده است . و به نوشته استاد پرويز اذكائى روذه همان رودك امروزين مىباشد . ( ساوه‌نامه : 6 ، 8 ، 12 ، 24 ) . ( 2 ) . در اصل و در ديگر نسخه‌ها : ثيمرتين ، ولى صحيح آن تيمره و تيمرتين مىباشد ، كه پيشتر توضيح آن گذشت . ( 3 ) . يعنى جزو حوزه مستملكات خود در آورن . ( 4 ) . ثقات : جمع ثقه ، مردمان راستگو و مورد اطمينان . ( 5 ) . ابتياع : خريدن و تملك‌كردن .